Koncepti i pagës minimale, është koncepti më kontraversial 126-vjecarit të fundit, i trajtuar herë si çështje e së drejtës dhe e mbrojtjes ndaj pagave të ulëta të padrejta, herë si çështje sociale, edhe herë si çështje ekonomike. Në 126 vjet eksperiencë, studime, kërkime, braktisje dhe rikthime te ky koncept, niveli i pagës minimale mbetet pika më rëndësishme e debatit për ekonomistët edhe politikëbërësit.
Në vende si Shqipëria ku 38.5% të të punësuarve në sektorin privat paguhen me pagë minimale, rritja e saj është padyshim edhe një mjet i fuqishëm elektoral, i cili nuk ka munguar në programet elektorale as majtas e as djathtas. E vlerësuar nga këndvështrimi i mirëqenies sociale, paga minimale nuk duhet të jetë më e vogël sesa 2-fishi i minimumit jetik (duke presupozuar se një i punësuar ka edhe një person tjetër që varet nga ai). Matja e fundit e minimumit jetik të bërë nga Avokati i Popullit është 18,875 lekë. Pra, kur Basha premtonte pagën minimale 36,000 lekë, edhe pse mund të tingëllonte e çuditshme shfaqej si një “socialist” i vërtetë.
E parë nga efektet që ka mbi ekonominë dhe punësimin, studimet sugjerojnë faktorë të tjerë referues për caktimin e nivelit të pagës minimale. Së pari, paga minimale duhet të jetë brenda intervalit 60%-80% të medianës së pagave. Mediana e pagave në Shqipëri është rreth 40,000 lek. Sipas këtij rregulli, paga minimale nuk duhet të tejkalojë 32,000lekë. Faktori i dytë referues në përcaktimin e pagës minimale është struktura ekonomike e vendit edhe produktiviteti për punëtor në sektorët kryesorë të kësaj strukture.
Në strukturën aktuale ekonomike, të tejngopur me kompani të vogla të cilat operojnë kryesisht në sektorët e tregtisë dhe shërbimeve, ku produktiviteti është shumë i ulët edhe ku vetëm pagat zënë rreth 35 % të kostove, çdo rritje e pagës minimale përtej 32,000 lekë mund të sjellë efekte të tjera zinxhir në ekonomi. Me dy rritjet e njëpasnjëshme të pagës minimale, kostot që do të përballojë biznesi privat rriten me 6.8 miliardë lekë, përkatësisht 1,71 miliardë lekë shtesë në skemën e sigurimeve që i shkojnë buxhetit dhe rreth 5.1 miliardë lekë rritje të pagave neto.
Duke qenë se këto kosto nuk shoqërohet me rritjen e produktivitetit për punëtor, atëherë pagat bëhen joeficente dhe biznesi do të përpiqet t’i transferojë ato ose te rritja e mëtejshme e çmimeve, ose do të rrisë evazionin, pse jo mund të rezultojë me ulje dhe të punësimin formal. Për këto arsye, edhe pse e majtë, jam skeptike për rritjen e pagës minimale në këtë situatë.
Marre nga nje interviste e gjate per Panorama e autores Irena Beqiraj
