Vetëm 9 ditë përpara se rivalët e tij të merrnin Damaskun, ish-presidenti sirian Bashar al-Assad u takua me Vladimir Putin në Moskë në një përpjekje të fundit për të shpëtuar regjimin e tij, i cili ishte mbështetur me ndihma masive ushtarake nga Irani me kontributin e Rusisë. Megjithatë, presidenti rus nuk i mbajti premtimet e tij, ose sepse nuk ishte në gjendje ta bënte këtë, ose sepse tani e konsideronte të mbrojturin e tij një “kartë të djegur”.
Kjo është panorama që krijohet duke dëgjuar rrëfimin e Kamel Shakr, shefit të komunikimit të presidencës siriane deri në rënien e Asadit, të regjistruar nga një podcast i rrjetit televiziv arab Al Arabiya.
Kur udhëheqësi sirian kaloi nëpër portat e Kremlinit, Alepo kishte rënë tashmë në duart e organizatës islamike Hayat Tahrir al-Sham (HTS), pa ndonjë rezistencë të konsiderueshme. Sipas Sakr, ky zhvillim i ra Asadit si rrufe, pasi deri në atë moment e konsideronte situatën në veri të Sirisë të rëndë, por jo kërcënuese.
Duke ditur se ushtria e tij nuk ishte as e përgatitur dhe as me moral për të luftuar me armikun, ai iu drejtua aleatëve dhe klientëve të tij kryesorë, Rusisë dhe Iranit, për një litar shpëtimi. “Bashar al-Assad i kërkoi Putinit të përfshihej personalisht për të siguruar kalimin e sigurt të ndihmës ushtarake iraniane përmes Irakut në Siri”, - tha Kamel Saqr.
Shenjat nuk dukeshin të mira pasi presidentit të atëhershëm sirian iu desh të priste 2 ditë në Moskë përpara se të takohej me liderin rus, i cili e ndryshoi tre herë orarin deri ditën kur e takoi përfundimisht të premten, më 29 nëntor. Rusët i kishin kërkuar Asadit që askush tjetër të mos merrte pjesë në takimin që zgjati 1 orë, përveç shoqëruesit personal të presidentit sirian, gjenerallejtënant Muhsin Mohammed.
Ish-oficeri i komunikimit i presidencës siriane zbuloi informacione nga prapaskenat rreth rënies së dinastisë. Megjithatë, përgjigja ndaj kërkesave kryesore të Asadit dukej pozitive. Siç pohon Sakr, "Putin kontaktoi menjëherë me shefin e shtabit të përgjithshëm të ushtrisë dhe e udhëzoi atë të lëvizte menjëherë në mënyrë që Garda Revolucionare të transportonte çdo gjë që gjykohej e nevojshme nëpërmjet aeroplanëve në bazën ajrore ruse Khmeimim" në provincën e Lattakisë.
Megjithatë, Teherani, gjithmonë sipas Kamel Saqr, i raportoi Asadit brenda 24 orëve që pasuan se nuk kishte marrë asnjë konfirmim nga Rusia për dërgim të avionëve të saj në bazën Khmeimim. Megjithatë, iranianët fluturuan me një nga avionët e tyre për të marrë ndihma nëpër Irak, por amerikanët i paralajmëruan të mos e bënin më këtë, sepse aeroplanët e tyre do të rrëzoheshin.
I pyetur nëse ai besonte se Putini kishte “mashtruar” Assadin, Shakr u përgjigj se nuk shihte asnjë shpjegim tjetër logjik. Por ai e kishte ndjerë tashmë se diçka nuk shkonte që nga mbrëmja e 29 nëntorit, kur pala ruse po ngecte në lëshimin e një komunikate të përbashkët për takimin. Të nesërmen në mëngjes, Putin dërgoi një emisar në hotelin “Four Seasons”, ku po qëndronte Assad, duke e informuar se nuk dëshironte të jepte një deklaratë.
Retë ishin mbledhur që në verë, kur Assad zhvilloi dy takime me përfaqësuesit e Rusisë dhe Iranit. Rusët këmbëngulën në nevojën që presidenti sirian të takohej me Rexhep Tajip Erdogan për të kërkuar një zgjidhje kompromisi, por Assad vendosi si kusht tërheqjen e trupave turke nga territori sirian. Sipas Sakr, ai besonte se çdo takim me Erdoganin do të ishte një gabim i madh, sepse presidenti turk do ta fuste në kurth për lëshime politike. Edhe iranianët u shfaqën të pakënaqur me qasjen e Asadit ndaj monarkive sunite të Gjirit, pas kthimit të Sirisë në Ligën Arabe.
Pas kthimit të Asadit nga Moska, përparimi i rebelëve islamikë fitoi një ritëm të furishëm dhe rënia e Damaskut u bë një mundësi e prekshme. Të martën më 3 dhe të mërkurën 4 dhjetor, udhëheqësi sirian u përpoq me dëshpërim të kontaktonte Putinin me telefon, por presidenti rus nuk ishte i disponueshëm. Të enjten, Ankaraja i bëri të qartë Teheranit se koha për dialog dhe kompromis me Asadin kishte kaluar në mënyrë të pakthyeshme. Duke kuptuar më në fund dinamikën e zhvillimeve, presidenti sirian përgatiti një fjalim prej rreth 400 fjalësh për popullin sirian.
Fjalimet e tij i shkruante gjithmonë vetë, siç konfirmon edhe bashkëpunëtori i tij i vjetër. Aty ai denonconte xhihadistët dhe “tinzarët” duke nënkuptuar Turqinë, ndërsa u bënte thirrje shteteve arabe që të mos i njohin kundërshtarët e tij. Popullit i kërkonte të përgatitej për të rezistencë. Në fund të fundit, ai kurrë nuk e mbajti atë fjalim. Rënia e Homsit pa asnjë rezistencë foli vetë për gjendjen e punëve.
Sipas informacioneve të Sakr, Assad u largua nga Damasku të shtunën, më 7 dhjetor, mbërriti përmes një rruge dytësore në bazën Khmeimim, ku priti për disa orë dhe më pas u takua me atasheun ushtarak rus, i cili kishte për detyrë të siguronte transferimin e tij të sigurt. Ai udhëtoi me avion privat për në Moskë, ku u vendos me anëtarët e familjes së tij, jo si president, por si një refugjat, duke kërkuar azil politik. ©Përgatiti LAPSI.al
