Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump këmbëngul se Uashingtoni duhet të marrë pronësinë e Groenlandës për arsye sigurie kombëtare. Pavarësisht kundërshtimeve në SHBA dhe Evropë, ekziston një dakordësi e gjerë mbi rëndësinë strategjike të ishullit Arktik në mbrojtjen e Perëndimit.
Edhe pse shumë amerikanë dhe evropianë besojnë se SHBA nuk kanë nevojë të vazhdojnë me blerjen e ishullit Arktik për të forcuar mbrojtjen e tyre në veri, pranohet përgjithësisht se Groenlanda luan një rol vendimtar në mbrojtjen detare dhe raketore të Amerikës së Veriut, por edhe në të gjithë Atlantikun e Veriut.
“Wall Street Journal” shkruan se në shumë harta Groenlanda duket e largët dhe në mënyrë disproporcionale e madhe. Kjo pjesërisht për shkak të mënyrës se si Toka sferike projektohet në përfaqësime të sheshta kartografike. Por kur ishulli paraqitet në përmasa të sakta, ai duket më i vogël nga sa përshkruhet zakonisht dhe shumë më afër Amerikës së Veriut, e vendosur në qendër të territorit gjeografik të NATO-s.
Edhe në përshkrime më realiste, Groenlanda mbetet gjigante. Është më e madhe se Kalifornia dhe Meksika, dhe pothuajse 4 herë më e madhe se Teksasi. Por përtej madhësisë së saj, ishulli ka një vendndodhje jashtëzakonisht strategjike: ndodhet midis pjesëve të NATO-s në Amerikën e Veriut dhe Evropës, midis NATO-s dhe Rusisë, dhe në skajin lindor të Arktikut.
Ky realitet gjeografik shpjegon pse Shtetet e Bashkuara janë përpjekur vazhdimisht, për më shumë se një shekull, të përvetësojnë Groenlandën.
Groenlanda ndodhet aty ku Atlantiku takohet me Oqeanin Arktik. Anijet dhe nëndetëset ruse që nisen drejt jugut nga bazat në rajonin më të gjerë të Arktikut kalojnë nëpër zonat detare midis Groenlandës, Islandës, Mbretërisë së Bashkuar dhe Norvegjisë. Të gjitha këto zona i përkasin NATO-s dhe konsiderohen pika kritike mbrojtëse për Aleancën.
Pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, NATO ka shtuar patrullimet ajrore dhe detare në zonë.
Ishulli luan gjithashtu një rol kyç në mbrojtjen ajrore të NATO-s. Përgjatë rrugës më të shkurtër ajrore midis Moskës dhe Uashingtonit - një hark i njohur si "distanca maksimale e rrethit" - Groenlanda është afërsisht në gjysmë të rrugës. Për këtë arsye, ajo konsiderohet vija e parë e mbrojtjes së NATO-s në pjesën më të madhe të Arktikut.
Nëse Rusia ose Kina do të lëshonin raketa balistike ndërkontinentale kundër Shteteve të Bashkuara, shumë prej tyre vlerësohet se do të kalonin mbi Groenlandë. Kjo është arsyeja pse SHBA-të mbajnë një bazë të Forcës Hapësinore në ishull, e cila monitoron vazhdimisht qiellin për kërcënime të mundshme.
Në të njëjtën kohë, Shtetet e Bashkuara dhe NATO po shqyrtojnë instalimin e pajisjeve shtesë për zbulimin e raketave në Groenlandë dhe zonat përreth.
Gjatë Luftës së Ftohtë, Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj kishin baza ushtarake në të gjithë Groenlandën. Forcat e vendosura atje monitoronin anijet dhe nëndetëset sovjetike dhe ishin të gatshme të mbronin ishullin në rast të një pushtimi ose sulmi.
Sot, prania ushtarake amerikane është zvogëluar ndjeshëm, me rreth 150 ushtarë të mbetur në ishull, një numër i reduktuar ndjeshëm nga kulmi prej rreth 15 000 trupash të vendosura në të kaluarën. ©LAPSI.al
