Historia e krimit të organizuar shqiptar fillon me një vakum pushteti. Është fillimi i viteve 1990. Regjimi komunist i Enver Hoxhës sapo kishte rënë dhe Shqipëria mbeti pa një strukturë të fortë ekonomike, me institucione të brishta dhe një agjenci ligjzbatuese të papërgatitura.
Momenti kyç erdhi në vitin 1997. Rënia e skemave piramidale zhduku kursimet e qindra mijëra familjeve. Shpërthyen trazira, arsenale ushtarake u plaçkitën dhe miliona armë dolën jashtë kontrollit. Në atë kaos, dolën dhe u konsoliduan grupe kriminale, të afta të pushtonin hapësirat e lëna bosh nga shteti.
Italia si destinacioni i parë
Gjatë të njëjtave vite, mijëra qytetarë shqiptarë kaluan Adriatikun. Imazhi i anijes “Vlora” e mbushur me emigrantë në portin e Barit mbetet një fotografi simbolike e atij eksodi. Brenda këtyre flukseve migratore, së bashku me ata që kërkonin punë dhe stabilitet, u shfaqën edhe rrjete kriminale në zhvillim.
Afërsia gjeografike dhe rrugët e shkurtra detare e bënë Italinë platformën ideale. Fillimisht, krimet ishin të përhapura: vjedhje, grabitje dhe prostitucion. Por deri në mesin e viteve 1990, bandat shqiptare kishin krijuar një rol strategjik në trafikimin e heroinës përgjatë rrugës ballkanike.
Me kalimin e kohës pati një kapërcim cilësor në menaxhimin e drejtpërdrejtë të dërgesave të marihuanës së kultivuar në Ballkan, hyrje në tregun e kokainës dhe bashkëpunim i qëndrueshëm me organizatat italiane. Jo më punëtorë, por partnerë të besueshëm në logjistikë dhe shpërndarje.
Strukturë fleksibile, lidhje familjare
Ndryshe nga mafiet historike italiane, krimi shqiptar nuk ka një strukturë të vetme dhe të dallueshme. Nuk ka "dominim" të centralizuar. Përkundrazi, ai përbëhet nga klane familjare, të lidhura nga gjaku dhe lidhjet territoriale.
Forca e tyre qëndron në unitetin e tyre të brendshëm dhe aftësinë për të lëvizur shpejt mes vendeve të ndryshme. Rrjetet në Itali dhe pjesën tjetër të Evropës ofrojnë mbështetje logjistike, kontakte dhe mbulim. Çdo grup vepron relativisht në mënyrë autonome, por mban lidhje me atdheun e tij.
Një tjetër tipar dallues, veçanërisht në vitet 1990, ishte dhuna e drejtpërdrejtë dhe demonstrative: larja e hesapeve, rrëmbimet dhe përleshjet e armatosura. Me kalimin e kohës, megjithatë, shumë organizata kanë zgjedhur një profil më të ulët, duke u përqendruar në trafikimin fitimprurës dhe pastrimin e parave.
Një lojtar i qëndrueshëm në trafikun evropian të drogës
Sot, krimi i organizuar shqiptar konsiderohet ndër më dinamikët në Evropë. Hetimet ndërkombëtare nxjerrin në pah aftësinë e tij për të kontrolluar segmente të tëra të zinxhirit të furnizimit me kanabis në Ballkan dhe për t'u marrë drejtpërdrejt me furnizuesit e kokainës në Amerikën e Jugut.
Karakteristika e tij kryesore është rrjeti i tij: grupe të shkathëta, pa një markë të vetme, por me një identitet të fortë komunitar. Një fenomen i lindur nga kolapsi institucional i viteve 1990, ai është transformuar, brenda një brezi, në një lojtar të heshtur, por qendror në krimin transnacional.
Trafikimi i drogës dhe lidhjet me botën e krimit shqiptar: Tre hetime të mëdha në Sardenjë
Gjatë 10 viteve të fundit, Sardenja është shfaqur vazhdimisht në dosjet e Drejtorisë së Antimafias së Distriktit të Cagliarit për trafik droge me lidhje me Ballkanin. Nuk shfaqet asnjë "mafie shqiptare" e rrënjosur në ishull me kontroll territorial, por tre operacione zbulojnë një fije të përbashkët: grupe operative në Sardenjë të ngulitura në rrjete më të gjera me qarqe kriminale shqiptare.
2016 – Operacioni "Poli Lindor"
Ky është rasti i parë i strukturuar. Hetimi çoi në arrestimin e 30 personave, si italianë ashtu edhe shqiptarë, për komplot për t'u përfshirë në trafik ndërkombëtar droge. Një i arratisur shqiptar, subjekt i një urdhër-arresti ndërkombëtar, u arrestua gjithashtu. Hetimet zbuluan një nga trafikimet transnacionale me një bazë operative në ishull.
2023 – “Familja dhe Miqtë”
Anti-droga italiane (DDA) koordinoi 40 masa paraprake (22 në burg dhe 18 nën arrest shtëpiak) kundër një organizate të identifikuar si italo-shqiptare. Sipas hetuesve, kokaina vinte gjithashtu nga Shqipëria, ndërsa kanabisi vinte nga Spanja. Qarkullimi i vlerësuar ishte afër 15 milionë euro. Aktiviteti ishte i përqendruar midis Kaljarit, Quartu dhe Sardenjës veriore, me degë në disa rajone italiane.
2025 – Operacioni “Termine”
Ky është hetimi më i fundit dhe më i gjerë: 71 masa paraprake në një hetim për trafikimin ndërkombëtar të drogës. Burimet flasin për dy organizata me rrënjë në Sardenjë, të lidhura me qarqet kriminale shqiptare aktive në Toskanë dhe Veneto. Operacioni çoi gjithashtu në sekuestrimin e mbi 50 kilogramëve kanabis. ©Nga UnioneSarda.it, përshtati në shqip LAPSI.al
