Shtëpia e Bardhë duket se ka hartuar një plan për të vlerësuar shtetet anëtare të NATO-s bazuar në qëndrimin e tyre ndaj luftës me Iranin, duke krijuar një “listë joformale të të mirëve dhe të këqijve” të aleatëve ndërsa administrata e Donald Trump kërkon mënyra për të ndëshkuar aleatët që nuk kanë mbështetur operacionet amerikane.
Sipas diplomatëve evropianë dhe një zyrtari të Pentagonit amerikan të cituar nga Politico, plani përfshin një vlerësim të kontributit të shteteve anëtare në Aleancë dhe klasifikimin e tyre në kategori. Ai u përgatit përpara vizitës së fundit të Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte në Uashington.
Iniciativa është një tjetër shembull i qëllimit të Trump për të zbatuar kërcënimet e tij kundër aleatëve që nuk përputhen me zgjedhjet amerikane, duke ushtruar presion shtesë mbi Aleancën, e cila tashmë është testuar nga ndërhyrje të tilla si propozimi për aneksimin e Groenlandës ose kërcënimi i një tërheqjeje të plotë të SHBA-së nga NATO.
Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, e kishte lënë të kuptohej kete logjikë në dhjetor, duke vënë në dukje se “aleatët që kontribuojnë ndjeshëm, si Izraeli, Koreja e Jugut, Polonia dhe shtetet baltike, do të gëzojnë trajtim të veçantë”, ndërsa ata që nuk përgjigjen “do të përballen me pasoja”.
Detajet e planit mbeten të paqarta, ndërsa nuk është sqaruar se cilat do të ishin “përfitimet” ose “ndëshkimet” e mundshme. Siç vërejnë burimet diplomatike, një mundësi e mundshme do të ishte rivendosja e trupave amerikane në Evropë, megjithëse kjo do të kishte kosto të konsiderueshme dhe vështirësi operacionale.
Një zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë theksoi se SHBA-të “kanë mbështetur vazhdimisht aleatët e tyre”, por nuk kanë marrë mbështetje përkatëse në Operacionin “Epic Fury”, duke paralajmëruar se “Shtetet e Bashkuara do ta kujtojnë”.
Në këtë kontekst, vende si Rumania dhe Polonia vlerësohen të favorizuara, pasi ato mbajnë marrëdhënie të mira me Uashingtonin dhe kanë kontribuar në mënyrë aktive në operacione ushtarake ose kanë pritur forca amerikane.
Përkundrazi, vende si Spanja, si dhe aleatë si Mbretëria e Bashkuar dhe Franca, raportohet se nuk i janë përgjigjur plotësisht kërkesave të SHBA-së, duke refuzuar ose duke vonuar mbështetjen e tyre.
Plani mund të çojë në një diferencim të pranisë ushtarake amerikane, ushtrimeve të përbashkëta ose shitjes së armëve, varësisht nga qëndrimi i secilit vend.
