Andi Bushati: Why stones and Molotov cocktails became inevitable

For a decade, or more precisely since the 2017 elections, when the Socialist Party took sole control, a debate has divided society into two large groups: is Edi Rama an autocrat who can be removed through elections? One side claimed that, for better or worse, Albania remained a democracy, where power should be established only through the ballot box, and since this did not happen, this was mainly the fault of the opposition, but also of the system changed in 2008, of weak counter-powers such as the media or civil society, and so on.

The other side insisted more and more strongly that the criminalization of governance, the flow of dirty money, the capture of justice and major television stations had made a normal political rotation impossible. According to them, if Edi Rama were to be overthrown, this would only happen through revolt, since he had usurped power so badly that he had no intention of leaving his seat.

The events of the last four months, but especially those of the week we just left behind, have solved this dilemma. They showed that the prime minister is willing to maintain power even with blood. The brutal police violence, the tear gas, the beating of teenagers in front of the cameras, all under the ridiculous motto that "Edi is the only one who can take us to Europe", have overcome the dilemma that has tormented us for years. Rama has hardly left himself the opportunity for a third life beyond politics, he will either remain in the chair, or he will end up in prison.

But now, when this has been understood by almost everyone, the adherents of the "peaceful path", who for the most part are nothing more than crypto-thuggery, have changed their skin. They admit, almost face to face, that this clique has been discredited amid unimaginable corruption scandals, they claim that the flamingo revolution brought to light a great popular discontent, hidden until now through rigged electoral competitions, but - because there is always a but - they condemn the escalation of the last few days and cry crocodile tears over the devastation.

From the first dilemma, they are trying to impose the second? Is the solution in violence?

Le të mundohemi ta shtjellojmë këtë pyetje. Ka një episod që na ndihmon për të kuptuar gjithçka. Ai i një grupi të vogël adoleshentësh të egërsuar që u shkëputën nga turma për të shkuar me gurë drejt Partisë Socialiste. Ata sulmuan selinë, goditën e thyen xhama. Por ky akt, në dukje i papranueshëm, nxori në pah një të vërtetë më të madhe. Atë se partia në pushtet nuk ruhej në mënyrë insititucionale me polici, por nga banda të armatosura paramilitarësh, të cilët përveçse të paligjshëm, ishin formalisht edhe punonjës të IKMT-së, pra paguheshin nga taksat e të gjithëve vetëm për ti shërbyer PS-së. Pra a nuk shërbyen ata gurë mbi xhama për të shpërfaqur në sytë e publikut fytyrën e një partie tashmë të kriminalizuar, bërjen njësh të administratës me rilindjen, të bandave me hunj në dorë me partinë në pushtet? 

Po i njëjti krahasim mund të bëhet edhe në episodin e mësymjes violente ndaj ministrisë së arsimit. Nëse ai nuk do të kishte ndodhur, a do të mësonim vallë se vrasja e Klodian Rashës nuk qe një rastësi, por se brenda uniformave blu nuk është një rast i izoluar arketipi i kriminelit gjakftohtë, që të godet për të thyer këmbën pasi të ka çmobilizuar, që ushtron dhunë shtazarake kur vetëm mund të të shoqërojë në mënyrë njerzore, që nuk e ka për gjë të përdori plumbat e gomës madje të të kthejë dhe gurët mbrapsh?    

Po po të mos ishte shkulur kalldrëmi në bulevard a do të kishim pasur ne mundësi të shihnim fytyrën e vërtetë të autokratit, që i hakërrehej që në pikë të mëngjesit popullit të vet: “jeni një tufë të paaftësh dhe zliqiqarëshë që nuk më mundni dot me zgjedhje”. A do ta shihnim dot atë duke kërcënuar familjet e protestuesve dhe ndonjë nga gratë e harremit të tij ti shantazhnonte prindrit me moskthimin në shtëpi të fëmijëve? 

Kjo revoltë rinore ka pasur një meritë të madhe. Ajo i bëri të njohur publikut të gjërë anën më kriminale të këtij regjimi që ishte deri më tani e konservuar në skutat më të fshehta. Nëse revolucioni ekstremisht paqësor i flamingove na tregoi se kjo qeverisje nuk ishte më popullore, epilogu i tij radikal, me gurë dhe molotov po shërben për të nxjerrë në dritë të diellit se autokrati është në gjendje të përdorë çdo mjet për të qëndruar në pushtet.

Dhe kur ke mësuar këtë, të duken tejet qesharake ato shprehjet standarte se në demokraci në fund vendos vota. Të vjen edhe më për të vjellë me ato debatet në studio televizive, ku marrin përpara dy tre adoleshentë me pyetjet e shpifura: “si do e rrëzoni ju Ramën”, ‘si do shkoni në votime”, “çfarë alternative keni”?

Of course, like these useful idiots, everyone knows that in the end everything comes down to the popular vote. Even in a crisis like that of 1997, which was by far the biggest one yet, the change of power was made through elections. But the question is how it got there. The state had to fall, for the people to take up arms, for Berisha to be denied any formal or occult power, because otherwise he would have received the same plebiscite result that he had achieved a year earlier.

Even today, before we preach to those revolted teenagers the hypocrisy of the peaceful path, before we hold them accountable for their conviction and political alternative, we must thank them for their courage in tearing down, one by one, the bricks of a criminal regime. Then, if they succeed, the conditions will be for everyone to go and vote according to their convictions and preferences.

But, for now, we are not at this stage, because neither has the full manifestation of the features of this violent caste been fully completed, nor have the barriers leading to freedom been finally dismantled. Only if this process goes to the end will even those who initially feared what they stigmatized as violence become aware of the face of an autocracy that had stripped this society of any other alternative.  

LAPSI.AL