Kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Christian Mickoski , gjatë takimit të tij me Presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, sot në Shkup, kërkoi ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian për të zgjidhur mosmarrëveshjet e vendit të tij me Bullgarinë, të cilat kanë bllokuar procesin e pranimit të Shkupit.
"Diskutuam hapur sfidat me të cilat përballemi në marrëdhëniet me fqinjin tonë lindor (Bullgarinë). Dëshira jonë është që këto çështje të kapërcehen përmes dialogut, me vullnet të mirë dhe respekt të ndërsjellë. Theksova se presim që BE të marrë pjesë në këtë proces. Ne nuk po i kërkojmë Bashkimit të mbajë anë, ne po i kërkojmë atij të ndihmojë në krijimin e kushteve për një zgjidhje të qëndrueshme evropiane", tha Mickoski, në një konferencë për shtyp pas takimit me von der Leyen.
Sipas raportimeve nga mediat e huaja, presidentja e Komisionit Evropian tha se rruga evropiane e Maqedonisë së Veriut mund të vazhdojë pasi vendi të ndryshojë Kushtetutën e saj për të përfshirë pakicën bullgare që jeton në vend. Von der Leyen theksoi se heqja e bllokimit me amendamentin kushtetues do t'i lejojë Maqedonisë së Veriut të përshpejtojë rrugën e saj drejt BE-së.
"Sapo të zgjidhet ky bllokim, procesi i pranimit të Maqedonisë së Veriut mund të vazhdojë me shpejtësi, pasi reformat e nevojshme tashmë po zbatohen intensivisht", vuri në dukje Ursula von der Leyen.
Megjithatë, Sofja nuk duket e gatshme të rinegociojë me Shkupin detyrimin për të njohur kushtetutshëm pakicën bullgare në Maqedoninë e Veriut. Kryeministri bullgar Rumen Radev ka deklaruar se Maqedonia e Veriut duhet të respektojë të drejtat e pakicës bullgare dhe ta përfshijë atë në Kushtetutën e saj, duke theksuar se procesi i pranimit të Shkupit është çështje e përmbushjes së kritereve të përcaktuara nga vetë Bashkimi Evropian.
Marrëdhëniet problematike midis Maqedonisë së Veriut dhe Bullgarisë
Rruga evropiane e Maqedonisë së Veriut mbetet e bllokuar, pasi Shkupi nuk i ka përmbushur detyrimet që kishte marrë përsipër bazuar në një propozim të paraqitur nga BE në verën e vitit 2022. Propozimi parashikon ndryshimin e Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut në mënyrë që të përfshijë pakicën bullgare që jeton në vend. Propozimi ishte pranuar nga qeveria e mëparshme e qendrës së majtë, por pa siguruar shumicën e kërkuar prej dy të tretash në Parlament.
Amendamenti u kundërshtua nga VMRO-DPMNE e krahut të djathtë e Hristjan Mickoskit, e cila ishte në opozitë në atë kohë dhe mori qeverinë në qershor 2024. Hr. Mickoski vazhdon të refuzojë ndryshimin e Kushtetutës së vendit të tij në rrethanat aktuale, ndërsa Brukseli dhe Sofja përsërisin se zbatimi i saj është një hap i nevojshëm për të hapur kapitujt e negociatave të pranimit.
Sipas regjistrimit të fundit të popullsisë të kryer në vitin 2021 në Maqedoninë e Veriut, bullgarët përbëjnë vetëm 0.2% të popullsisë së vendit (gjithsej 3,500 persona), një fakt që Sofja zyrtare e kundërshton dhe beson se përqindja e bullgarëve në Maqedoninë e Veriut është shumë më e lartë. Sofja beson se regjistrimi është kryer duke përdorur metoda që nuk siguruan pjesëmarrjen e të gjithë qytetarëve bullgarë në vend dhe akuzon Shkupin për heshtjen e pranisë historike bullgare.
Përplasja me pakicën bullgare në Maqedoninë e Veriut tensionon më tej marrëdhëniet midis dy vendeve fqinje, të cilat janë shënuar për dekada nga mosmarrëveshjet mbi historinë, identitetin kombëtar dhe gjuhën. Tensionet janë përshkallëzuar që kur VMRO-DPMNE u kthye në pushtet në qershor 2024.
Turneu i Ursula von der Leyen
Shkupi ishte ndalesa e fundit e turneut të Presidentit të Bashkimit Evropian në vendet e Ballkanit Perëndimor, i cili filloi më 30 shtator dhe përfundoi sot. Kësaj i paraprinë vizitat në Tiranë, Prishtinë dhe Podgoricë, ku von der Leyen diskutoi me udhëheqësit e Shqipërisë, Kosovës dhe Malit të Zi perspektivën e tyre evropiane.
Beogradi dhe Sarajeva nuk u përfshinë në program për shkak të zgjedhjeve të ardhshme në Serbi dhe Bosnjë e Hercegovinë. Presidenti i Komisionit Evropian synon të vizitojë të dy vendet në një datë të mëvonshme.
