In front of the security checkpoint near Police Station No. 3 in Tirana, a 54-year-old man tries to hold back tears as he recounts how his son, a third-year student at the Agricultural University, ended up in the hands of the police during the protests that have engulfed the capital.
The last time he had spoken to her, her son had told her on the phone that he was walking down the sidewalk to get a taxi. It was 7:30 in the evening. After that, her son stopped answering his phone calls.
"They have exercised barbaric violence," he says, adding that his son is in a cell with a broken nose and a damaged face from police beatings.
He also claims that a friend of his son ended up in the hospital after being hit with rubber batons. According to him, a video shared on Instagram shows girls shouting at the police to stop hitting the two young men.
“I beg the State Police not to mutilate the toads,” he says. “Arrest him, but don't shoot him in the head,” he adds, before his voice shakes and he bursts into tears.
The father, who works as a security guard, says that with his salary of around '500 thousand old lek' per month he can barely make ends meet. Now the family also needs to find money for lawyers to defend their son.
His story is just one of dozens of family dramas that are coming to life at the doors of police stations and courts, while protests against the government of Prime Minister Edi Rama have been accompanied by mass arrests and denunciations of police violence.
Parents awaiting the release of their children denounce beatings with rubber batons, mistreatment during detention, and arrests they consider unfair.
But their anger goes beyond police violence. They speak of low wages, the high cost of living, corruption and lack of prospects, the same problems that brought their children to protest.
Their stories are dominated by disappointment with a state that, according to them, has not created opportunities for young people to build a future in Albania and is now punishing them for demanding change.
From the protest squares to the doors of police stations
Prej 13 tetorit, Tirana është përfshirë nga një valë përplasjesh mes protestuesve dhe forcave të rendit, pas përshkallëzimit të demonstratave të studentëve dhe nxënësve kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama.
Të rinjtë protestojnë kundër korrupsionit, kostos së lartë të jetesës, mungesës së perspektivës ekonomike dhe kushteve të arsimit, ndërsa kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit.
Demonstratat, të cilat u paraprinë nga muaj protestash kryesisht paqësore, janë shoqëruar me përleshje, dëmtime të pronës publike dhe private, përdorim të gazit lotsjellës, topave të ujit dhe plumbave të gomës nga policia, si dhe me arrestime të shumta.
Policia ka raportuar për efektivë të plagosur dhe dëmtime të institucioneve, ndërsa organizatat e të drejtave të njeriut dhe të medias kanë ngritur shqetësime për proporcionalitetin e përdorimit të forcës.
Por ndërsa pamjet e përplasjeve kanë dominuar kronikat televizive, një tjetër dramë është zhvilluar përpara komisariateve dhe gjykatave, ku prindërit presin lajme për fëmijët e tyre të ndaluar.
Përpara Gjykatës së Tiranës, ku priste vlerësimin e masës së arrestit ndaj djalit, një tjetër baba e përshkruan përvojën si dëshmi të frikës që, sipas tij, ka zëvendësuar besimin te institucionet.
“Enveri i ka pushkatu, ky po i mbyt me dajak.,” thotë ai, duke bërë një krahasim mes qeverisë së Edi Ramës dhe regjimit totalitar të ish-diktatorit komunist, Enver Hoxha.
Në krah të tij qëndrojnë bashkëshortja dhe vajza.
Babai thotë se djali kishte dalë në protestë jo për të shkaktuar trazira, por sepse dëshironte të jetonte në Shqipëri dhe të kishte një të ardhme më të mirë.
“Djali doli në protestë për të drejtat e veta, për një të ardhme më të mirë në Shqipëri. Për të mos u larguar prej Shqipërie, të rrijë këtu,” thotë ai.
Ai pretendon se gjatë një vizite në Komisariatin nr. 3 kishte parë një tjetër të ri me hundë të thyer, të cilit, sipas tij, nuk i ishte ofruar ndihma e nevojshme mjekësore.
“Kërkesa e parë e jona është që të ketë ligj në Shqipëri dhe jo dhunë policore. Të ketë të drejta çdo njeri,” thotë ai.
Një tjetër prind, babai i një studenti 18-vjeçar, pret pranë të njëjtit bllok sigurie. Ai pretendon se të birin e kishin spërkatur me spraj dhe e kishin goditur në qafë me shkop gome përpara se ta mbanin të ndaluar.
Sipas tij, dy orë pas ndalimit kishte marrë një telefonatë nga një polic, i cili e kishte njoftuar të shkonte për të marrë informacion për djalin.
“Mund ta marrësh, ta verifikosh, por jo ta marrësh në këto lloj kushtesh,” thotë ai, duke kërkuar që policia të mos përdorë dhunë ndaj nxënësve dhe studentëve.
Ai shpreson që gjykata ta lirojë të birin.
Edhe vëllai i një studenti të ndaluar, që priste përpara gjykatës, e konsideron arrestimin të paligjshëm dhe deklaron se nuk ka prova kundër tij. Sipas tij, familja ishte njoftuar për ndalimin përmes një telefonate që i riu kishte bërë nënës.
“Stop dhunës ndaj studentëve,” thotë ai, ndërsa u bën thirrje qytetarëve të mbështesin protestën dhe studentëve të distancohen nga aktet e dhunës. “Të dorëhiqet Rama, se nuk do vdesi Shqipëria po u dorëhoq,” shtoi ai.
Prindërit dalin në rrugë
Përplasjet e fundit duket se kanë ndryshuar edhe përbërjen e protestave, duke sjellë në rrugë prindër, pensionistë dhe pedagogë që e shohin mobilizimin e të rinjve si një mundësi për të shprehur pakënaqësitë e tyre të grumbulluara ndër vite.
Një grua rreth të 50-ave, e cila thotë se merr pjesë në protestë në mbështetje të studentëve, kërkon që prindërit dhe intelektualët të mos qëndrojnë indiferentë.
“Rinia është e ardhmja e këtij vendi. Ata duhet të marrin në dorë fatet e këtij vendi,” thotë ajo, ndërsa shton se dhuna e policisë është e paprecendentë.
“Duhet t’i mbrojmë bijtë tanë. Nuk ka dallim, është i imi apo i joti, të gjithë janë bij nënash,” theksoi ajo.
Një tjetër grua, rreth 55 vjeçe, thotë se ka marrë pjesë në demonstrata prej më shumë se 120 ditësh, por përplasjet e javës së fundit i ka përjetuar veçanërisht rëndë.
“As hamë, as bëjmë punë, as na qesh surrati me këtë situatë që është,” thotë ajo, duke e cilësuar sjelljen e policisë të papërgjegjshme.
Për disa prej protestuesve më të moshuar, demonstratat kanë risjellë kujtime të frikës dhe represionit të së kaluarës.
Një pensionist që thotë se ka ndjekur protestat që prej ditës së parë, kritikon brezin e vet se nuk ka qenë mjaftueshëm i vendosur për të mbështetur të rinjtë.
“Brezi i ri që është ngritur dhe kërkon të drejtat e tij nuk është ndihmuar nga baballarët e tyre e nga gjyshërit, se kanë qenë të trembur,” thotë ai.
Sipas tij, përgjegjësia për të ardhmen e vendit nuk mund t’u lihet vetëm studentëve.
Solidariteti është shtrirë edhe në komunitetin akademik.
Marsela Musabelliu, pedagoge e Ekonomisë, e sheh protestën si një thirrje për përgjegjësi morale ndaj një brezi që, sipas saj, po humbet shpresën.
“Më vjen keq t’i shoh auditorët bosh këtë vit. Më vjen keq t’i shoh studentët e mi që iu ikën drita e shpresës nga sytë nga muaji në muaj,” thotë ajo.
Musabelliu u bën thirrje kolegëve dhe qytetarëve të tregojnë solidaritet, duke argumentuar se indiferenca ndaj fatit të të rinjve do të ketë pasoja për gjithë shoqërinë.
“Të mblidhemi, t’i mbështesim, çfarë të mundemi, kur të mundemi,” shprehet ajo.
Një vend që po humbet të rinjtë
Përtej zemërimit për arrestimet dhe dhunën policore, intervistat me familjarët dhe protestuesit zbulojnë një tjetër burim pakënaqësie, që lidhet me vështirësinë për të siguruar jetesën në Shqipëri.
Pagat e ulëta, çmimet e larta, mungesa e strehimit të përballueshëm dhe emigrimi përsëriten në rrëfimet e njerëzve të moshave dhe profesioneve të ndryshme.
Një grua që është kthyer nga emigrimi për të jetuar në Shqipëri thotë se dy fëmijët e saj tashmë jetojnë jashtë vendit.
“Rizgjodha vendin tim për të jetuar, por e shoh që vështirësitë janë shumë të mëdha,” thotë ajo.
For him, the protests are not simply a confrontation with the government, but also a demand to stop the continued exodus of young people.
“What do we need Europe for if we can't fix our country?” she asks. “To provide employment opportunities, so that there is a future in this country. People shouldn't leave. They should come back and enjoy this country,” she adds.
A 71-year-old former miner brings another perspective on economic hardship.
He says he has worked in the mine his entire life and today receives a pension of 250,000 old lek per month, which is not even enough for his energy bills and medicine.
"I've worked as a miner my whole life and I get 250,000 old lek per month. I can't even afford to pay for the lights," he says.
Although his children are married, he says they continue to face economic difficulties and uncertainty about the future.
The pensioner also links the current discontent to old problems of ownership and the abandonment of villages. For him, the student protests are an expression of a frustration that extends beyond the boundaries of a generation.
Fear and hope
For many of those interviewed, the resignation of Prime Minister Edi Rama is seen as a way out of the crisis. Others demand an investigation into police violence, the release of students who claim to have been arrested without evidence, and the guarantee of the right to protest. However, behind the political demands lies concern for the future of their children.
The family members waiting outside the police stations are not necessarily interested in the clashes between political parties. They want to know if their children are safe, if they will be released, and if they will one day be able to live with dignity in the country where they were born.
For the 54-year-old father waiting in front of the security checkpoint, this future already seems hard to imagine in Albania. He says the last few days have been among the hardest of his life.
Between the worry for his son, the lawyer's expenses, and the inability to afford to live, the decision to leave seems increasingly irreversible. Three days after his son's arrest, he no longer talks about the opportunities his son might have in Albania, but about where he will take him once he is released from prison.
“I'm going to disappear from here,” says the 54-year-old. “I don't even leave my toads here anymore.”/ Reporter.al
