Vlera e suficitit buxhetor në periudhën janar-prill 2026 arriti në 54 miliardë lekë. Kjo shumë ishte 86% më e lartë se plani i periudhës dhe 42 për qind më shumë se fakti i 4-mujorit të parë 2025. Në rritjen e suficitit buxhetor, realizimi i të ardhurave më shumë se plani kontribuoi me plus 13,7 miliardë lekë dhe mosrealizimi i shpenzimeve publike sipas programit kontribuoi me 11.4 miliardë lekë.
Vitin e kaluar suficiti buxhetor në këtë periudhë ishte 38 miliardë lekë, por suficiti nuk është gjithmonë i mirë dhe deficiti nuk është gjithmonë i keq.
Ana pozitive lidhet me faktin se paratë e tepërta mund të përdoren për të paguar borxhet e prapambetura. Kjo ul kostot e interesit në të ardhmen dhe krijon hapësirë fiskale për buxhetet e viteve në vijim. Sakaq, agjencitë e vlerësimit (si Moody’s apo Standard & Poor’s) dhe investitorët e huaj rrisin besimin, duke ndikuar në uljen e interesave të huave në të ardhmen.
Por ajo që po ndodh me financat shqiptare është se gati gjysma e suficitit vjen nga pamundësia për të kryer shpenzimet kapitale, duke mos realizuar investimet e planifikuara në rrugë, shkolla, spitale apo digjitalizim. Këto para të mbetura pezull penalizojnë rritjen ekonomike afatgjatë dhe ulin cilësinë e jetesës së qytetarëve.
Në një kohë që Shqipëria ka rreth 43 për qind të popullsisë në rrezik të varfërisë, nivelet e larta të suficitit tregojnë defekt në shpërndarjen e të ardhurave. Në njërën anë shteti ose është duke mbi-taksuar segmente të caktuara, ose ka dështuar të bëjë rishpërndarjen e parave.
E gjithë kjo dobësi ndodh në një kohë që Shqipëria ka rendimentin më të ulët fiskal për grumbullimin e të ardhurave në raport me ekonominë e saj. Mjaft problematike paraqitet situata edhe në fushën e shpenzimeve, ku përveç dobësisë në realizimin e programit, vlera e abuzimeve në investimet e dokumentuara nga SPAK është e lartë.
Objektet e mëdha të infrastrukturës, të tillë si incineratorët, shpenzuan miliona euro, teksa asnjë objekt nuk punon. Ndërkohë, e gjithë infrastruktura rrugore e sapo-përfunduar me kosto shumë të larta është e dëmtuar rëndë, duke kërkuar miliardë të tjera për riparime dhe mirëmbajtje.
Përvojat buxhetore kanë provuar se një suficit buxhetor i shëndetshëm është ai që vjen nga mirëaministrimi dhe rritja ekonomike e natyrshme, ndërsa suficiti që vjen nga kursimi i fondeve për investime publike shpesh përkthehet në një kosto të fshehur për zhvillimin e vendit./Monitor
