Zhvillimi më i fundit është edhe më i rëndë se lajmet e ditëve të mëparshme: Bordi drejtues i Nvidia ka nisur një hetim të pavarur ndaj themeluesit dhe drejtorit ekzekutiv Jensen Huang, pasi ai pranoi publikisht në një mesazh drejtuar punonjësve se kishte tradhtuar bashkëshorten. Në qendër të skandalit është një grua kineze, me të cilën dyshohet se ai kishte një marrëdhënie intime dhe që shërbimet amerikane të inteligjencës e dyshojnë si person të rekrutuar nga Pekini për të mbledhur informacione.
Çështja nuk është më thjesht një histori tradhtie bashkëshortore. Ajo ka marrë përmasa të një çështjeje të sigurisë kombëtare amerikane, pasi bëhet fjalë për drejtuesin e kompanisë që prodhon çipat më të rëndësishëm për zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe që ndodhet në qendër të rivalitetit teknologjik mes SHBA-së dhe Kinës.
Nga një marrëdhënie intime te dyshimet për spiunazh
Sipas raportimeve të The New York Times dhe Financial Times, gruaja në fjalë quhet Alice Huang, e njohur gjithashtu si Huang Le. Ajo është një drejtuese kineze e lidhur me kompaninë Megaspeed International, me seli në Singapor, e cila operon në sektorin e qendrave të të dhënave dhe fuqisë kompjuterike.
Pavarësisht mbiemrit të njëjtë, ajo nuk ka asnjë lidhje familjare me Jensen Huang, 63-vjeçarin që drejton Nvidia-n.
Sipas informacioneve të publikuara nga mediat amerikane, shërbimet e inteligjencës së SHBA-së kanë arritur në përfundimin se Alice Huang ishte rekrutuar nga shërbimet kineze për të mbledhur informacione mbi drejtuesin e Nvidia-s. Dyshimet janë se afrimi me Huang nuk kishte vetëm karakter personal, por mund të kishte edhe një objektiv strategjik: të siguronte informacione dhe të ndikonte në qëndrimin e tij për eksportin e çipave të avancuar drejt Kinës.
Raportimet e fundit të mediave amerikane dhe britanike flasin për një marrëdhënie romantike mes të dyve. Kështu, ajo që fillimisht u paraqit si një kontakt mes dy drejtuesve të biznesit, tashmë është kthyer në një histori që ngre pikëpyetje serioze për sigurinë e informacionit në një prej kompanive më të rëndësishme të teknologjisë në botë.
Huang pranon tradhtinë: "Nuk ka asnjë justifikim për atë që bëra"
Pas publikimit të raportimeve, Jensen Huang u është drejtuar punonjësve të Nvidia-s me një mesazh ku pranon se ka qenë i pabesë ndaj bashkëshortes së tij dhe kërkon falje për dëmin që u ka shkaktuar familjarëve.
"Unë e tradhtova bashkëshorten time. Veprimet e mia e lënduan atë dhe fëmijët tanë. Nuk ka asnjë justifikim për atë që bëra. Më vjen jashtëzakonisht keq", shkruan ai në mesazhin drejtuar stafit.
Huang pranon përgjegjësinë për veprimet e tij dhe thotë se familja i ka dhënë gjatë gjithë jetës dashuri dhe mbështetje, por se ai nuk ka treguar ndershmërinë dhe besnikërinë që meritonte.
Në të njëjtin mesazh, ai përpiqet të ndajë përgjegjësinë personale nga drejtimi i kompanisë, duke deklaruar se do të vazhdojë të jetë plotësisht i përkushtuar ndaj Nvidia-s dhe se do të punojë për të rifituar besimin e punonjësve, bordit dhe aksionarëve.
Por pjesa më e rëndësishme e deklaratës lidhet me hetimin për sigurinë kombëtare. Huang thotë se e mbështet plotësisht hetimin e pavarur të nisur nga bordi dhe se do të bashkëpunojë me të gjitha procedurat.
Bordi i Nvidia-s hap hetim të pavarur
Zhvillimi më i fundit, i konfirmuar të dielën dhe i raportuar këtë të hënë, është vendimi i bordit të Nvidia-s për të nisur një hetim të pavarur mbi pretendimet se Jensen Huang ka qenë objektiv i një operacioni të inteligjencës së huaj.
Hetimi do të drejtohet nga një komitet i përbërë nga anëtarë të pavarur të bordit, me asistencën e këshilltarëve ligjorë të jashtëm.
Në deklaratën zyrtare, kompania thekson se aktualisht nuk ka arsye të besojë se janë komprometuar siguria kombëtare amerikane apo sekretet tregtare të Nvidia-s. Megjithatë, bordi do të shqyrtojë të gjithë informacionin e disponueshëm për të përcaktuar nëse ka pasur rrjedhje të të dhënave apo ekspozim ndaj një operacioni të huaj.
Kompania ka bërë të ditur gjithashtu se Huang e mbështet hetimin dhe është zotuar të bashkëpunojë plotësisht. Sipas zëdhënësit të Nvidia-s, ai do të vazhdojë të drejtojë kompaninë pa ndërprerje.
Në lojë edhe çipat miliarda dollarë dhe gara SHBA-Kinë
Ajo që e bën këtë histori veçanërisht delikate është pozicioni strategjik i Nvidia-s në ekonominë dhe sigurinë amerikane.
Kompania është një prej aktorëve kryesorë të revolucionit të inteligjencës artificiale. Çipat e saj përdoren për trajnimin dhe funksionimin e modeleve të avancuara të inteligjencës artificiale, ndërsa teknologjia e saj është kthyer në një element kyç të konkurrencës mes Uashingtonit dhe Pekinit.
Sipas raportimeve të The New York Times, kompania Megaspeed kishte tërhequr vëmendjen e autoriteteve për dyshimet se mund të kishte ndihmuar në sigurimin e çipave Nvidia për tregun kinez, pavarësisht kufizimeve amerikane të eksportit.
Raportimet përmendin gjithashtu se një kompani malajziane e lidhur me këtë rrjet kishte blerë pajisje të avancuara për inteligjencën artificiale, që përmbanin teknologji Nvidia, me vlerë rreth 4.8 miliardë dollarë, gjatë periudhës qershor 2024-shkurt 2026.
Pikërisht këtu çështja bëhet edhe më e ndërlikuar: nëse dyshimet për spiunazh konfirmohen, hetimi duhet të përcaktojë nëse marrëdhënia personale e Huang ka krijuar mundësi për mbledhjen e informacioneve të ndjeshme ose për ndikimin në politikat amerikane të eksportit të teknologjisë.
Trump ishte informuar për dyshimet, Kina i mohon akuzat
Sipas raportimeve të The New York Times, presidenti amerikan Donald Trump ishte informuar rreth një vit më parë për gjetjet e inteligjencës lidhur me marrëdhënien e Jensen Huang me Alice Huang. Sipas të njëjtit raportim, ai kishte zgjedhur të mos ndërhynte në atë kohë.
Trump ka deklaruar se nuk ka diskutuar me drejtuesin e Nvidia-s për akuzat, ndërsa e ka cilësuar atë si një person të respektuar dhe ka shprehur shpresën që gjithçka të jetë në rregull.
Ndërkohë, autoritetet kineze i kanë hedhur poshtë akuzat për një operacion spiunazhi, duke i cilësuar pretendimet si spekulime të pabazuara dhe një fushatë për të diskredituar Kinën.
Edhe vetë Nvidia ka theksuar se deri tani nuk ka prova për komprometimin e sekreteve të kompanisë apo të sigurisë kombëtare amerikane.
Kongresi amerikan kërkon përgjigje
Skandali ka tërhequr edhe vëmendjen e ligjvënësve amerikanë. Disa drejtues republikanë të komisioneve të Dhomës së Përfaqësuesve kanë kërkuar që Jensen Huang të japë shpjegime për marrëdhënien me Alice Huang dhe për masat që Nvidia ka marrë për mbrojtjen e informacionit të ndjeshëm.
Sipas raportimeve të mediave amerikane, ligjvënësit kërkojnë të kuptojnë nëse siguria kombëtare është vënë në rrezik dhe nëse kompania ka pasur mekanizma të mjaftueshëm për të parandaluar ndërhyrjen e shërbimeve të huaja të inteligjencës.
Kështu, Jensen Huang gjendet përballë një prej krizave më të mëdha të karrierës së tij: nga njëra anë, duhet të përballet me pasojat personale të pranimit të tradhtisë bashkëshortore, ndërsa nga ana tjetër, duhet të bindë investitorët, punonjësit dhe autoritetet amerikane se drejtimi i kompanisë nuk është cenuar nga një operacion i mundshëm spiunazhi.
Për momentin, nuk ka një përfundim zyrtar që të provojë se informacionet e Nvidia-s kanë përfunduar në duart e Pekinit. Por fakti që bordi i një prej kompanive më të fuqishme të botës ka hapur një hetim të posaçëm, e ka kthyer këtë histori nga një skandal privat në një çështje me pasoja të mundshme për industrinë globale të inteligjencës artificiale dhe marrëdhëniet SHBA-Kinë.
