Dritaret janë të thyera, vija të zeza bloze kalojnë nëpër mure. Gjurmët e protestave të ditëve të fundit janë të dukshme në Ministrinë e Arsimit në kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranë.
Sërish, studentë dhe pedagogë nga Universiteti i Tiranës u mblodhën së bashku për të demonstruar.
Për gati 5 muaj, protestat kundër qeverisë në Shqipëri mbetën paqësore. Demonstratat fillimisht u nxitën nga ndërtimi i planifikuar i një kompleksi hotelesh luksoze nga dhëndri i Trump, Jared Kushner, në një rezervat natyror.
Ministria e Arsimit u qëllua me gurë
Që atëherë, protestat kanë vazhduar të përhapen. Përleshje të dhunshme mes studentëve dhe nxënësve të shkollës nga njëra anë, dhe policisë nga ana tjetër, ndodhin çdo ditë. Më 13 tetor, situata u përshkallëzua.
Protestuesit denoncojnë korrupsionin, problemet në universitete dhe rritjen e kostove të arsimit. Ata kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, i cili ka qenë në pushtet që nga viti 2013.
Një grua e re e veshur me të zeza dhe me një xhaketë me kapuç qëndron në turmë. Kur e pyetën pse po merr pjesë në protesta, ajo mbuloi gojën me një copë pecetë.
“Ju lutem prisni një moment, do të doja ta mbuloja fytyrën time”, - thotë Sara* (emri i ndryshuar nga redaktorët). Ajo preferon të mbetet anonime.
Sara thotë se ka marrë pjesë rregullisht në protesta gjatë 9 ditëve të fundit. Ajo koordinohet me studentët e tjerë nëpërmjet telefonit inteligjent. "Ne komunikojmë vetëm nëpërmjet mesazheve të shkruara", thotë ajo.
Pastaj ajo duhet ta ndërpresë bisedën. Demonstruesit hedhin përsëri gurë drejt Ministrisë së Arsimit. Policia i shtyn demonstruesit dhe gazetarët jashtë zonës dhe përdor ujë me presion për të shpërndarë turmën.
Organizim i decentralizuar, horizontal
“Mediat sociale janë sot hapësira publike më e rëndësishme - shumë kohë përpara se hapësirat fizike të mbushen”, thotë eksperti i sigurisë kibernetike Besmir Semanaj. “Të rinjtë shqiptarë nuk organizohen më përmes strukturave tradicionale si partitë politike, shoqatat apo thirrjet publike. Ata organizohen aty ku e kalojnë jetën e tyre të përditshme: në telefonat e tyre celularë."
Kanalet më të rëndësishme të komunikimit përfshijnë Instagramin, grupet në WhatsApp për vitet e studimit, fakultetet ose konviktet, kanalet në Telegram për njoftime të përgjithshme dhe TikTok për ndarjen e videove." Ata që janë më të shqetësuar për sigurinë përdorin aplikacionin Signal.
“Kjo është një strukturë organizative horizontale, pa udhëheqës individualisht të identifikueshëm dhe një strukturë komande qendrore. Pikërisht për këtë arsye qeveria po e ka kaq të vështirë të kuptojë dhe kontrollojë dinamikën”, - tha Semanaj për DW.
Kryeministri Edi Rama: “Luftë hibride”
Semanaj thekson se shërbimi i mesazheve Telegram ofron disa funksione të dobishme në situatën aktuale: "Dhjetëra mijëra njerëz mund të kontaktohen njëkohësisht nëpërmjet kanaleve, njoftimet dërgohen brenda sekondave dhe kontrolli i jashtëm është më i vështirë sesa me platformat klasike."
Kryeministri Edi Rama – zakonisht i njohur për përdorimin e tij të aftë të mediave sociale – fajëson algoritmet për situatën aktuale. Ai e përshkruan kryengritjen e të rinjve kundër qeverisë së tij si një “luftë hibride”. Në një paraqitje të kohëve të fundit në media, ai nisi një sulm të ashpër verbal ndaj protestuesve.
Të rinjtë dhe të rejat që aktualisht besojnë se mund ta bëjnë Shqipërinë një vend më të mirë "me TikTok dhe pa qenë në gjendje të thonë as 7 fjalë në mënyrë koherente" nuk janë të gjithë terroristë.
“Por ata janë pengje të një fryme të caktuar, një ideologjie të re që ka vetëm një qëllim: të shkatërrojë, të kthejë gjithçka përmbys, të rrafshojë gjithçka”, tha Rama.
“Të radikalizuar nga Antifa”
Që nga fillimi i protestave fillimisht paqësore kundër qeverisë, gati 5 muaj më parë, Rama është përpjekur vazhdimisht të ekspozojë publikisht organizatorët “e vërtetë” pas protestave. Në muajt e fundit, ai ka akuzuar vende si Greqia, Rusia dhe Irani për ndërhyrje në protesta.
Së fundmi, ai përmendi një fajtor të ri: Antifa-n, një lëvizje globale, e decentralizuar dhe pa udhëheqës e krahut të majtë. "Këta janë të rinj që janë radikalizuar dhe indoktrinuar ideologjikisht, duke vepruar nën presionin ose ndikimin e një force të re, të errët që është shfaqur në Evropë dhe Shtetet e Bashkuara - një forcë që Presidenti i Shteteve të Bashkuara e ka përcaktuar si një organizatë terroriste: Antifa", - deklaroi Kryeministri i Shqipërisë.
Redion Qirjazi, një ekspert për çështjet e sigurisë dhe radikalizimin, nuk është dakord. "Kjo është një akuzë serioze që kërkon prova po aq të forta. Deri më sot, nuk është paraqitur asnjë provë e verifikueshme për të vërtetuar ekzistencën e një strukture të organizuar Antifa në Shqipëri, e lëre më përfshirjen e saj në koordinimin e protestave", paralajmëron Qirjazi.
“Struktura terroriste?”
Referenca e Ramës ndaj vendimit të Presidentit të SHBA-së Donald Trump për ta klasifikuar Antifën si një organizatë terroriste është gjithashtu problematike. "Antifa nuk është një organizatë ndërkombëtare e unifikuar me një strukturë dhe udhëheqje qendrore, por më tepër një term kolektiv për lëvizje dhe grupe të ndryshme të bashkuara nga qëndrimi i tyre themelor antifashist."
Studentja Sara gjithashtu e hedh poshtë me vendosmëri akuzën për struktura "terroriste". "Ka grupe që janë të gatshme të përdorin dhunë, kjo është e vërtetë, por unë nuk kam të bëj fare me to. Sapo shoh dhunë, largohem. Jam kundër saj", tha ajo për DW.
Arlind Qori, kryetar i mikropartisë opozitare Lëvizja Bashkë, e cila ka bërë fushatë kundër qeverisë që nga fillimi i protestave kundër resortit luksoz në Zvërnec, i konsideron pretendimet e Ramës si “të pakuptimta”.
Dorëheqje në vend të revolucionit
“Të rinjtë shqiptarë janë të indinjuar nga kushtet aktuale socio-ekonomike: nga varfëria, nga fakti që shumë nga prindërit e tyre emigruan sepse nuk mund të ushqenin familjet e tyre, nga rënia e sistemit arsimor dhe nga mungesa e perspektivave pas diplomimit”, tha Qori.
Këta faktorë i shtynë të rinjtë në rrugë – asnjë lloj ideologjie. Gjithashtu, nuk duhet harruar se kërkesa qendrore e studentëve ishte dorëheqja e Ramës, “jo një revolucion socialist”.
“Njerëzit nuk po kërkojnë asgjë radikale, por dorëheqjen e një kreu të korruptuar të qeverisë – një kërkesë themelore dhe e moderuar. Por Edi Rama vazhdon të përgjigjet me dhunë policore dhe arrogancë”, - i tha Qori DW-së.
Kush po i tërheq fijet?
Eksperti i sigurisë Qirjazi sheh një strategji pas akuzave. "Kur një qeveri përballet me protesta dhe pakënaqësi publike, lidhja e demonstruesve me ekstremizmin dhe ndikimin e huaj mund të shërbejë për të larguar vëmendjen nga shkaqet aktuale të protestave dhe drejt një argumenti në fushën e sigurisë kombëtare", beson ai.
"Kjo mund t'i shërbejë disa qëllimeve politike: të delegjitimojë protestuesit, të dobësojë mbështetjen e tyre në mesin e popullsisë dhe të justifikojë një qasje më të ashpër në emër të ligjit dhe rendit."
Eksperti i sigurisë kibernetike Semanaj e njeh këtë model edhe nga kriza të tjera. "Protestat portretizohen si dhunë, të rinjtë si të manipuluar dhe shqetësimet e tyre legjitime - kushtet në universitete, tarifat e shkollimit, korrupsioni dhe mungesa e perspektivave - zhduken nga mbulimi i lajmeve."
Në vend që të diskutohej pse mijëra të rinj dolën në rrugë, fokusi u zhvendos te kush i "dërgoi" ata atje. Semanaj beson se kjo nuk është rastësi, por një fushatë e orkestruar komunikimi.
“Synon të imponojë një narrativë specifike: se protesta është sinonim i dhunës, se të rinjtë po manipulohen dhe se dikush tjetër po i drejton fijet”, thotë Semanaj. ©Përshtati në shqip LAPSI.al
