High voter turnout was recorded in the early parliamentary elections in Serbia, while there were reports of irregularities and incidents.
According to the non-governmental organization monitoring the process, Crta, by 4:00 PM, 56.4 percent had voted.
Compared to the previous parliamentary elections, turnout by 4:00 PM is 14 percent higher.
The last update on voter turnout from the Republican Election Commission of Serbia was made hours ago, when it reported 34.55 percent voter turnout by noon.
In these elections, the third parliamentary elections in the last five years, a student movement born from a civic initiative is aiming to end the 14-year rule of Aleksandar Vučić and the Serbian Progressive Party (SNS).
Polling stations are open from 07:00 and Serbian citizens can vote until 20:00. 6,450,523 citizens are eligible to vote. Voting is taking place in 8,392 polling stations, of which 93 are located abroad.
Vučić resigned as president at the end of September. Since he cannot run for a third term, he now aims to become prime minister, a post he held from 2014 until he was elected president in 2017.
Several incidents were recorded in Serbia during the election process.
The Ombudsman of Serbia said that it has received a large number of complaints from citizens, mainly related to conflicts and incidents near polling stations, including allegations of attacks on the elderly.
He condemned "any form of violence against the elderly, as well as attacks on family members of politicians during parliamentary elections, regardless of which party they belong to."
Commissioner for Protection and Equality, Milan Antonijevic, reported on X for Euronews that Aleksandar Vučić's mother was attacked at a polling station.
He wrote that this incident represents "a red line that should never be crossed."
Serbian police also intervened in a neighborhood in Novi Sad where citizens had gathered. Some people said they saw people with money and envelopes. Meanwhile, the organization Crta said that six men and a woman obstructed an observer in front of a polling station, insulting her.
Meanwhile, in Pancevo, a group of masked men attacked several young people in front of a polling station, local media reported.
According to a video published by Pancevo.city, masked men with iron bars attack young people and one of the young men is seen with blood on his face.
Organizations observing the elections have also reported electoral irregularities.
“Medalja tjetër e ditës së zgjedhjeve është përshkruar me parregullsi që ne kemi regjistruar dhe të cilat ende po analizohen dhe të cilat mund të ndikojnë në rezultatin zgjedhor”, Rasha Nedelkov nga Crta.
Kjo organizatë ka vëzhgues në 500 qendra votimi në Serbi.
“Kemi regjistruar presion ndaj votuesve në tri qendra votimi, 18 për qind janë parregullsi procedurale, parregullsi të lidhura me integritetin e votimeve janë regjistruar në 17 për qind të vendvotimeve. Në mesin e tyre, më të theksuara janë: fotografimi i fletëvotimit, dështimi për të përdorur llambat ultravjollcë dhe votimi pa dokumente të vlefshme”, tha ai.
Nedelkov tha se disa incidente janë regjistruar në pjesë të ndryshme të Beogradit, Vranjës Lazarevcit dhe Novi Sadit, përfshirë dy raste të presionit ndaj vëzhguesve të organizatës.
Zgjedhjet po ndiqen nga afër nga Bashkimi Evropian, i cili e ka kritikuar Serbinë për prapakthim në demokraci nën udhëheqjen e Vuçiqit.
Rezultat i pasigurt
Në një klimë përçarjesh të thella dhe tensionesh shoqërore, Partia Përparimtare Serbe (SNS) e Vuçiqit synon ta ruajë pushtetin pas dy vjetësh protestash masive kundër Qeverisë dhe korrupsionit në mbarë vendin.
Por, për herë të parë në shumë vjet, ajo përballet me një sfidues të vërtetë: Listën Studentore, një lëvizje e dalë nga këto protesta.
“Këto janë zgjedhjet e para në më shumë se një dekadë, rezultati i të cilave është vërtet shumë i pasigurt”, tha për Radion Evropa e Lirë (REL) Vladimir Bilçik, ish-raportues i Parlamentit Evropian për Serbinë.
Sondazhet e deritanishme tregojnë se elektorati në Serbi është kryesisht i ndarë mes atyre që mbështesin një koalicion të gjerë të ndërtuar rreth partisë në pushtet dhe atyre që përkrahin lëvizjen studentore.
Studentët nuk kanë udhëheqës formalë, ndërsa lista e tyre zgjedhore përbëhet nga figura jopartiake, shumica prej të cilave janë profesorë universitarë.
Më 1 nëntor 2024, shembja e strehës së rindërtuar të stacionit hekurudhor të qytetit shkaktoi vdekjen e 16 personave. Dyshimet për korrupsion në punimet e njërit prej projekteve kryesore të Qeverisë, të udhëhequr nga kompani kineze, nxorën protestuesit në rrugë në mbarë vendin.
Qeveria i mohoi akuzat, ndërsa protestuesit u përballën me dhunë policore dhe arrestime. Një nga incidentet më të rënda ndodhi më 15 mars 2025, kur autoritetet dyshohet se përdorën në mënyrë të paligjshme një armë zanore kundër demonstruesve paqësorë.
Vuçiq përballë Listës Studentore
Mbi 6.4 milionë qytetarë me të drejtë vote do të zgjedhin mes 2.418 kandidatëve për 250 vendet e Parlamentit. Megjithatë, gara pritet të zhvillohet kryesisht mes partisë së Vuçiqit dhe Listës Studentore.
Në qendër të saj janë vazhdimi i politikave të Vuçiqit, përfshirë lidhjet e ngushta me Rusinë dhe Kinën, dhe zotimi i studentëve për ta luftuar korrupsionin.
Disa ligjvënës amerikanë kanë paralajmëruar se Moska mund të luajë rol aktiv në zgjedhje, ndërsa Parlamenti Evropian ka ngritur shqetësime për operacionet e ndikimit rus në Serbi.
“Rusia po vë në dispozicion burimet, taktikat dhe metodat e saj më të mira për të monitoruar, shtypur dhe penguar qytetarët e Serbisë, si dhe lëvizjen e fuqishme studentore që dëshiron të rivendosë sundimin e ligjit në vend”, tha për REL-in kongresisti republikan Joe Wilson.
Përveç lidhjeve të ngushta me Rusinë, furnizuesen kryesore të Serbisë me gaz, Vuçiqi është përpjekur t’i forcojë marrëdhëniet me Kinën, një investitore e madhe në vend, duke ruajtur njëkohësisht synimin e kahershëm për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Ai ka synuar gjithashtu t’i përmirësojë raportet me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin.
Gjatë fushatës, ai u zotua se do ta vazhdojë këtë kurs të politikës së jashtme, përfshirë refuzimin për të vendosur sanksione ndaj Rusisë për pushtimin e Ukrainës, pavarësisht thirrjeve të BE-së.
Lëvizja studentore, ndërkaq, e ka lënë politikën e jashtme në plan të dytë. Megjithatë, ajo ka kundërshtuar sanksionet ndaj Rusisë dhe ka përsëritur mbështetjen për qëndrimin zyrtar të Beogradit kundër njohjes së pavarësisë së Kosovës.
“Kjo tregon se edhe studentët nuk janë në gjendje t’i shpëtojnë kurthit të politikës nacionaliste të Serbisë, e cila ndërtohet mbi mitin e Kosovës”, tha për REL-in profesori nga Beogradi, Zharko Koraq.
Fushata zgjedhore është shoqëruar me shqetësime në rritje për manipulime të mundshme në votimet e së dielës. Shërbimi i Ballkanit i Radios Evropa e Lirë ka zbuluar se rreth 500.000 persona janë regjistruar për të votuar pa adresë të plotë.
REL-i ka gjetur gjithashtu se qindra votues janë regjistruar në objekte publike, përfshirë qendra të punës sociale, si dhe në shtëpi ku nuk mund të banonin aq shumë persona. Autoritetet i kanë hedhur poshtë këto akuza.
Hulumtimet kanë nxjerrë në pah edhe rritjen, para votimit, të numrit të personave me të drejtë vote në zgjedhjet serbe në Bosnje e Hercegovinë dhe në Kosovë.
Serbët etnikë në të dyja vendet konsiderohen burim i rëndësishëm mbështetjeje për partinë e Vuçiqit.
Zgjedhjet e fundit në Serbi, të mbajtura më 2023, u pasuan nga protesta të shumta, pasi vëzhguesit ndërkombëtarë raportuan parregullsi, përfshirë transportimin me autobusë të votuesve nga Bosnje e Hercegovina fqinje dhe frikësimin e votuesve.
Një grup dypartiak senatorësh amerikanë u ka bërë thirrje autoriteteve serbe të sigurojnë kushte të barabarta për të gjithë pjesëmarrësit në zgjedhje, duke iu referuar “shenjave shqetësuese” para votimit të 25 tetorit.
Deklarata e publikuar më 21 tetor nga Komiteti i Senatit për Marrëdhënie me Jashtë përmendi raportimet për përgjim të paligjshëm të anëtarëve të opozitës dhe përpjekjet për të diskredituar e penguar misionet e vëzhgimit të zgjedhjeve.
Një analizë e pavarur forenzike nga ekspertë vendorë dhe ndërkombëtarë ka konfirmuar gati 20 raste të përdorimit të programeve të paligjshme të përgjimit që nga fillimi i vitit 2026.
Opozita dhe studentët i akuzojnë autoritetet për këto përgjime, ndërsa zyrtarët qeveritarë mohojnë se po spiunojnë kundërshtarët e tyre.
The OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights (ODIHR) has deployed 14 experts and 30 long-term observers for the elections in Serbia, while they will be joined by 300 short-term observers on election day.
The race between Vučić's SNS and the Student List is expected to be close, but polls give different results.
Faktor Plus puts Vučić's list ahead, with 48.6 percent versus 37.1 percent for the students. Meanwhile, the Serbian platform for political analysis and polling, NSPM, gives the latter an advantage, with 44.4 percent versus 41.7 percent.
For Kosovo, however, a change of power in Belgrade would not necessarily mean a change in attitude towards its statehood. As the students' positions on foreign policy show, opposition to Kosovo's independence remains a common ground between the two blocs.
In May, the student movement concretized this position through a memorandum, in which it called Kosovo an "inalienable and integral part" of Serbia.
According to Marko Savkovic, a fellow at the Center for International and Security Affairs in Belgrade, opposition to Kosovo's statehood did not begin with Vučić and is unlikely to end with him. He believes that the political space for a fundamentally different approach to Kosovo's status remains very limited.
"When it comes to opposing Kosovo's statehood itself as a concept, this is certainly state policy and some continuity can be expected here, whoever is in power in Serbia. Political options that accept the de facto situation, because Kosovo is de facto a state, are few, they are on the political margins," Savkovic tells Radio Free Europe's Expose program. /Taken from Radio Free Europe
