The European Union (EU) has a response to Russian warnings about the Western Balkan countries: their future is in the EU.
This is the message that Brussels is conveying after the statement of the spokeswoman of the Russian Foreign Ministry, Maria Zakharova. In the middle of this month, she had "warned" the countries of the region that European integration is no longer just a matter of membership, but also implies acceptance of Brussels' policy towards Moscow, according to a statement from the Russian Foreign Ministry.
Asked how it could protect countries aiming for membership from the consequences of Russian warnings, the European Commission said that "the fight against foreign information manipulation, disinformation and other hybrid threats is an integral part of the membership process."
"Protecting the European integration process and the integrity of the media from disinformation and manipulation of information from abroad is of essential importance," the European Commission's response to Radio Free Europe (RFE/RL) states.
While Brussels emphasizes that the European Union is the main political, economic and strategic partner of the Western Balkans, Radio Free Europe/Radio Liberty's interlocutors assess that Moscow is increasingly presenting European integration as a choice between rapprochement with the EU and maintaining relations with Russia.
Harmonization of policies of countries in the region with the EU
Messages from Moscow are nothing new for the Western Balkan countries that are progressing towards European and Euro-Atlantic integration.
Russian officials have been criticizing NATO and European Union expansion into the Western Balkans for years.
The latest clash followed Podgorica's decision to lift the visa-free regime for Russian citizens from November, a decision that the Russian Embassy in Montenegro described as a "hostile act."
Authorities in Podgorica say that membership in the European Union remains the strategic goal of the country's foreign policy and that Montenegro will continue full harmonisation with the EU's common foreign and security policy.
"Official Moscow's positions on Montenegro's membership in NATO, as well as its future membership in the European Union, are well-known and do not constitute a novelty in our bilateral relations. However, they do not determine our strategic decisions, which we make independently, in accordance with national interests and the will of our citizens," the Montenegrin Foreign Ministry told REL.
Autoritetet malazeze shtojnë se masat që Podgorica ndërmerr në kuadër të politikës së jashtme dhe të sigurisë të BE-së nuk i konsiderojnë veprime armiqësore ndaj Rusisë, por pjesë të detyrimeve që burojnë nga rrugëtimi evropian i vendit.
Sipas të dhënave të Ministrisë së Jashtme të Malit të Zi, anëtarësimin në BE e mbështesin mbi 80 për qind e qytetarëve.
Ndërkohë, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Kosova i kanë harmonizuar politikat e tyre të jashtme dhe të sigurisë me ato të BE-së, përfshirë sanksionet e vendosura ndaj Rusisë pas nisjes së pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës.
Bosnje e Hercegovina për shkak të sistemit të ndërlikuar të vendimmarrjes, nuk i zbaton plotësisht të gjitha vendimet e Brukselit, ndërsa Serbia është i vetmi vend i rajonit që nuk ka vendosur sanksione ndaj Moskës.
Autoritetet e këtyre vendeve nuk iu përgjigjën kërkesës së REL-it për të komentuar “paralajmërimet” e Zakharovës.
Mesazhi i Moskës, drejtuar “kryesisht” Serbisë
Deklarata e Zakharovës se integrimi evropian nënkupton harmonizimin me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë të BE-së ndaj Rusisë, përfshirë sanksionet kundër Moskës dhe mbështetjen për Ukrainën, mund të lidhet edhe me zgjedhjet parlamentare në Serbi, që do të mbahen më 25 tetor.
Kështu vlerësojnë analistët me të cilët ka biseduar REL-i, sipas të cilëve mesazhi, përveçse pasqyron qëndrimin e Moskës ndaj integrimit evropian, mund të synojë edhe ndikimin te votuesit.
“Kjo është një përpjekje për ta diskredituar paraprakisht Listën Studentore para zgjedhjeve në Serbi më 25 tetor, duke e paraqitur votimin si një çështje të pranimit të menjëhershëm të sanksioneve të BE-së kundër Rusisë”, thotë Kurt Bassuener, bashkëpunëtor i lartë i Këshillit për Politikat e Demokratizimit.
Bassuener vlerëson gjithashtu se ky mesazh tregon se Moska po e sheh gjithnjë e më hapur Bashkimin Evropian si “kundërshtarin kryesor”, në vend të asaj që në Rusi më parë e quanin “Perëndimi kolektiv”.
Edhe Dimitrije Milliq, nga organizata “Rruga e Re e Tretë”, thekson se deklarata e zëdhënëses së Ministrisë së Jashtme ruse i drejtohet kryesisht Serbisë.
“Duke pasur parasysh se është i vetmi vend që nuk e ka harmonizuar politikën e jashtme dhe të sigurisë me Bashkimin Evropian, përkatësisht që nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusisë”, thotë Milliq.
Sipas tij, Moska synon ta ndërlidhë integrimin evropian me mbështetjen e plotë të politikës së BE-së ndaj Rusisë dhe Ukrainës, duke e zbehur dallimin mes orientimit proevropian dhe atij euroatlantik.
Bassuener dhe Milliq vlerësojnë se ndikimi rus në Ballkanin Perëndimor është sot më i dobët se më parë, megjithëse Moska vazhdon të ketë mundësi të ndikojë në rajon dhe të nxisë paqëndrueshmëri.
Për këtë arsye, Bassuener i bën thirrje BE-së ta forcojë praninë e saj, veçanërisht përmes misionit EUFOR në Bosnje e Hercegovinë.
Rusia dhe Ballkani pas vitit 2022
Që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës, harta politike e ndikimit të Rusisë në Ballkanin Perëndimor ka ndryshuar ndjeshëm.
Albania, Montenegro and North Macedonia are fully aligned with the European Union's common foreign and security policy and are members of NATO.
Kosovo, which does not have the status of a candidate country for EU membership, also follows the European Union's foreign policy positions, including the sanctions imposed on Russia.
Russia has no bilateral relations with Kosovo, while Pristina considers Moscow one of Serbia's main supporters in foreign policy.
In Bosnia and Herzegovina, Russian influence is mainly linked to political support for the authorities of Republika Srpska and close cooperation with Milorad Dodik. His party blocks the implementation of sanctions against Russia, as well as the introduction of visas for Russian citizens.
Serbia remains Russia's closest political partner in the region.
Despite its status as a candidate country for membership in the European Union, Belgrade has not imposed sanctions on Moscow since the start of the war in Ukraine.
At the same time, Serbia continues to be largely dependent on Russian gas, while efforts are underway to resolve the ownership issue of the Oil Industry of Serbia (NIS), between the Russian company Gazprom Neft and the Hungarian company MOL.
Energy dependence on Russia is currently most pronounced in Serbia, while other countries in the region have, in recent years, intensified efforts to diversify gas supply sources and reduce dependence on Russian energy.
However, the European Union remains by far the largest trading partner of all countries in the region, including Bosnia and Herzegovina and Serbia. /Taken from Radio Free Europe
